Calendula officinalis

Photo gallery

Οικογενεια

Asteraceae

Συνωνυμα

Calendula aurantiaca. Calendula eriocarpa. Calendula hydruntina. Caltha officinalis.

Παραδοσιακη Αγγλικη Ονομασια

Pot Marigold

Κοινα ελληνικα ονοματα

Καλέντουλα η φαρμακευτική.

Βοτανικη περιγραφη

Μονοετή έως πολυετή, ξυλώδη μόνο στη βάση. Βλαστοί (17-) 20-50(-10) εκ.. όρθιοι, διάσπαρτοι ή ανερχόμενοι, πολύ διακλαδισμένοι, γενικά φυλλώδεις σχεδόν έως την κορυφή τους. Φύλλα (3-)7-14(-17) Χ 1-4(-6) cm, αντιλογχοειδή, στενά αντωοειδή, επιμήκη ή σπατουλοειδή, λίγο οξεία ή αμβλεία, αδενώδη-τριχωτά σποραδικά αραχνοειδή-κροκυδώδη, συνήθως σχεδόν ακέραια προς ελαφρά κυματοειδή οδοντωτά. Κεφάλιο συνήθως 4-7 εκατοστά σε διάμετρο. Γλωσσοειδή ανθίδια συχνά 2 cm, κίτρινα ή πορτοκαλί, τουλάχιστον διπλάσια από τα μεμβρανώδη βράκτια,. Σωληνοειδή ανθίδια συνήθως σχεδόν ομοιόχρωμα, μερικές φορές καφέ. Κεφάλιο στην καρποφορία με ή χωρίς εξωτερική σειρά καμπυλωτών (ή σπάνια αφιστάμενων) στενόραμφων αχαινίων 2-2,5 εκατοστών, που εναλλάσσονται με πολύ μικρότερα, κυμβοειδή αχαίνια (σπάνια 3-φτερωτά).

Γεωγραφική Εξάπλωση

Καλλιεργείται για διακοσμητικό σε όλη την Ευρώπη. Τοπικά ιθαγεγές στην N. & Δ. Ευρώπη και συχνά αλλού. [Az Br Hs αυτό.]. Το πρωταρχικό του ενδιαίτημα είναι ασαφές, αλλά βρίσκεται ως κομμάτι κήπου σε περιοχές αποβλήτων, καλλιεργήσιμης γης και κατά μήκος των δρόμων. Είναι φυτό με καταγωγή την Αίγυπτο και εξάπλωση τις παραμεσόγειες χώρες. Το συναντάμε όμως σε όλο τον κόσμο, σε κήπους και σε αγρούς . Στην Ευρώπη το συναντάμε ως καλλιεργούμενο. Στη νότια και δυτική Ευρώπη κατά τόπους απαντάται τυχαία και σποραδικά με φυσικούς πληθυσμούς.

Απαντάται σε κήπους, αλλά και σε αγρούς  στην Αιτωλοακαρνανία, Αχαΐα, Ηλεία. Στην  περιοχή μελέτης το συναντάμε  σε υψόμετρα από 0-600(-1000)μ.

Υποειδη

κανένα

Βιότοπος-Πληθυσμοί:

Δεν είναι ιθαγενές φυτό της χώρα μας. Το συναντάμε σε όλο τον κόσμο, σε κήπους και σε αγρούς ως καλλιεργούμενο -καλλωπιστικό. Αντιπροσωπεύεται από πολύ μικρούς πληθυσμούς.  Αυτοφυή στη χώρα μας απαντώνται τα είδη: Calendula arvensis L..

Μέρη του φυτού που χρησιμοποιούνται για φαρμακευτική χρήση, συγκομιδή και επεξεργασία

Άνθη, φύλλα

Βοτανικές και παραδοσιακές χρήσεις:

Το αναπτυσσόμενο φυτό δρα ως εντομοαπωθητικό, ενώ μειώνει τον πληθυσμό σκωλήκων του εδάφους. Τα άνθη χρησιμοποιούνται στην παρασκευή καλλυντικών. Χρησιμοποιούνται σε κρέμες για το δέρμα και σε σαμπουάν για τα μαλλιά για να «ανοίγει» το χρώμα των μαλλιών. Μια κίτρινη χρωστική λαμβάνεται από τα βρασμένα άνθη. Τα άνθη είναι ένα εναλλακτικό συστατικό των ενεργοποιητών κομποστοποίησης. Ένα αιθέριο έλαιο λαμβάνεται από το φυτό. Χρησιμοποιείται όμως με φειδώ, λόγω της δυσκολίας στη λήψη αυτού, σε αρώματα που έχουν μια μάλλον έντονη μυρωδιά.

Φυτοχημική σύσταση

Τα κύρια συστατικά είναι τριτερπενικές σαπωνίνες (2-10% στα αποξηραμένα κεφάλια άνθεων) με βάση το ολεανολικό οξύ (π.χ. καλεντουλοζίτες) και φλαβονοειδή (3-Ο-γλυκοζίτες της ισοραμνετίνης και της κερκετίνης), συμπεριλαμβανομένων της αστραγαλίνης, του υπεροζίτη, της ισοκερσιτρίνης και της ρουτίνης. Άλλα συστατικά περιλαμβάνουν το αιθέριο έλαιο, τα σεσκιτερπένια (π.χ. καρυοφυλλένιο) και τριτερπένια (π.χ. α-και β-αμυρίνες, λουπεόλη και λουπεόνη). Πολυσακχαρίτες έχουν επίσης αναφερθεί σε υψηλές ποσότητες (15%).

Η Καλέντουλα χρησιμοποιείται συνήθως σε μορφή βάμματος για την από του στόματος χρήση, και με τη μορφή ελαίου, κρέμας ή αλοιφής για εξωτερική εφαρμογή. Η τοπική εξωτερική εφαρμογή χρησιμοποιείται για μια ποικιλία δερματικών παθήσεων, όπως τραυματισμοί, χειρουργικά τραυμάτα και ασθένειες όπως δερματικό έλκος, απόστημα, ακμή, ψωρίαση, έκζεμα, κνησμό, κολπίτιδα, τραχηλίτιδα, εξάνθημα από πάνα, φλεβίτιδα, κ.λπ. Ως εκ τούτου, η καλέντουλα είναι ένα σημαντικό συστατικό πολλών καλλυντικών σκευασμάτων, ιδιαίτερα για την αισθητική περιποίηση του ευαίσθητου και ξηρού δέρματος. Επιπλέον, θεωρείται ένα καθαριστικό και αποτοξινωτικό βότανο και λαμβάνεται για τη θεραπεία του πυρετού και των χρόνιων λοιμώξεων. Ως έκπλυμα χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ουλίτιδας, στοματίτιδας και στοματικών ελκών. Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της επιπεφυκίτιδας σε μορφή υγρού για πλύσεις των οφθαλμών, καταπλασμάτων ή ως κομπρέσες, ενώ για την αγωγή της γονοκοκκικής λευκόρροιας χρησιμοποιείται ως ντους ή έκπλυση. Ένα αφέψημα από τα πέταλα τονώνει την κυκλοφορία και, όταν λαμβάνεται τακτικά, μπορεί να απαλύνει τα συμπτώματα της φλεβίτιδας. Μόνο η κοινή ποικιλία με βαθύ-πορτοκαλί άνθη θεωρείται ότι είναι από έχει φαρμακευτική αξία. Ολόκληρο το φυτό, αλλά κυρίως τα άνθη και τα φύλλα, είναι αντιφλογιστικά, αντισηπτικά, αντισπασμωδικά, αποτοξινωτικά, στυπτικά, χολαγωγά, εφιδρωτικά, και εμμηναγωγά. Τα φύλλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν φρέσκα ή αποξηραμένα, ενώ η καλύτερη στιγμή συγκομιδής είναι το πρωί μιας ηλιόλουστης ημέρα αφότου η δροσιά έχει στεγνώσει από αυτά. Τα άνθη επίσης χρησιμοποιούνται φρέσκα ή αποξηραμένα, για την ξήρανση συλλέγονται όταν είναι πλήρως ανθισμένα και πρέπει να αποξηραίνονται γρήγορα στην σκιά.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA), αναγνωρίζοντας την μακροχρόνια παραδοσιακή χρήση του επιτρέπει την κυκλοφορία του για α) την συμπτωματική θεραπεία μικρών φλεγμονών του δέρματος (π.χ. ηλιακά εγκαύματα) και για την επούλωση μικρών πληγών και β) τη συμπτωματική θεραπεία μικρών φλεγμονών του στόματος και του λαιμού.

Καλλιεργείται το φυτό σε τοπικές καλλιέργειες και σε τι βαθμό

Καλλιεργείται συχνά σε κήπους ως καλλωπιστικό φυτό τόσο στη χώρα μας όσο και αλλού. Είναι πολύ ανθεκτικό φυτό και καλλιεργείται σε όλα τα κλίματα.  Στη Γερμανία  ποικιλίες του είδους αυτού καλλιεργούνται για παραγωγή υλικού φαρμακοβιομηχανιών. Πρόσφατα καλλιεργείται και στην χώρα μας για παραγωγή φαρμακευτικών σκευασμάτων, πχ ελαίων, αλοιφών.

Αλλα πολιτισμικα στοιχεια

Τα άνθη κλείνουν όταν ο καιρός γίνεται υγρός και έτσι μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν προγνωστικό μέσο για τον καιρό.

Κίνδυνοι

Μικρή πιθανότητα για ευαισθησία στο φυτό και επιφανειακή δερματίτιδα. Πιθανώς αλλεργιογόνο για κάποιον που είναι αλλεργικός στις μαργαρίτες. Τοπική χρήση μπορεί να προκαλέσει εξανθήματα.

Bibliography