Bryonia dioica

Photo gallery

Οικογενεια

Cucurbitaceae

Συνωνυμα

Bryonia acuta Desf., Bryonia cretica L.  subsp. dioica (Jacq) Tutin

Παραδοσιακη Αγγλικη Ονομασια

red bryony, white bryony, bryony , wild hop.

Το όνομα Βρυώνια προέρχεται από το Ελληνικό βρύω και βρύειν, που σημαίνει «να αναπτύσσομαι» ή to sprout lushly» και το οποίο αναφέρεται στα the stalks που εξαπλώνονται ταχύτατα και πολυάριθμα από τη ρίζα. Bryonia dioica προηγουμένως ονομαζόταν Bryonia cretica L. subsp. dioica. Το Cretica προέρχεται από το λατινικό créticus ή το ελληνικό «Κρητικός» και υποδηλώνει την Κρητική προέλευση του φυτού. Ο βοτανολόγος Linné ονόμασε το υποείδος dioica ως «δι-οικο», από το Ελληνικό δι και το οίκος.

Κοινα ελληνικα ονοματα

Βρυώνια, Ποντικοστάφυλο, οφιοστάφυλο, θηριόχορτο, φαρμακιά

Βοτανικη περιγραφη

Δίοικο. Βλαστοί έως 4 m, διακλαδιζόμενοι. Φύλλα 5-10cm, ωοειδή, καρδιόσχημα, 5-γωνα ή παλαμοειδή 5-λοβα∙ οι λοβοί των φύλλων είναι ακέραια ή με λίγα, μεγάλα, υποαμβλέα δόντια, το κεντρικό συνήθως αξιοσημείωτα μακρύτερο από τα πλευρικά∙ ο κάλυκας των θηλυκών ανθέων, συνήθως στο μισό μήκος της στεφάνης, τα στίγματα θηλώδη-τριχωρά∙ καρποί 6-10 mm σε διάμετρο, κόκκινοι. Τα φύλλα και οι ανώριμοι καρποί είναι ομοιόμορφα πράσινα. Αρσενική αδενώδης ταξιανθία με λίγες ή καθόλου μακριές  τρίχες. 2n= 20.

Γεωγραφική Εξάπλωση

Ν., Ν.Κ. & Δ. Ευρώπη. Επισήμως καλλιεργείται ως φαρμακευτικό φυτό και συχνά εγκλιματιζόμενο.

Στην χώρα μας απαντάται κυρίως στην Ηπειρωτική Ελλάδα και με μικρότερους πληθυσμούς  στα νησιά του Ιονίου.

Στην περιοχή μελέτης απαντάται  στην Αιτωλοακαρνανία, Αχαΐα και  Ηλεία, Ζάκυνθο.

Υποειδη

κανένα
 

Βιότοπος-Πληθυσμοί:

Απαντάται σε φράχτες και σε θαμνότοπους. 

Στην  περιοχή μελέτης το συναντάμε  σε υψόμετρα από 50-500μ. περίπου.

Αντιπροσωπεύεται από μικρούς πληθυσμούς. 

Μέρη του φυτού που χρησιμοποιούνται για φαρμακευτική χρήση, συγκομιδή και επεξεργασία

ρίζες, καρποί, φύλλα.

Βοτανικές και παραδοσιακές χρήσεις:

Ο καρπός αυτού του φυτού, αντίθετα, είναι ασφαλώς εδώδιμoς, και χρησιμεύει ως συστατικό σε μαγειρικές συνταγές με άμυλο στη Δυτική Ευρώπη.

Φυτοχημική σύσταση

Χαρακτηριστικά τριτερπένια (κουρκουμπιτακίνες) και αλκαλοειδή έχουν ταυτοποιηθεί και θεωρούνται υπεύθυνα για την τοξικότητα του φυτού. Τοξικές γλυκοπρωτεΐνες και λεκτίνες στη ρίζα έχουν επίσης περιγραφεί. Άλλα σημαντικά συστατικά είναι κόμμεα και φλαβονοειδή.

Ο Ιπποκράτης ο Κώος χρησιμοποιούσε τη ρίζα της Βρυωνίας της διοίκου για τη θεραπεία ασθενών, οι οποίοι έπασχαν από τέτανον. Ο Διοσκουρίδης ονομάζει το φυτό αυτό «Οφιοστάφυλον», δηλαδή σταφύλι των όφεων, προκειμένου να υποδηλώσει την δηλητηριώδη ιδιότητα αυτού. Κατά την αρχαιότητα εθεωρείτο ότι οι ρίζες, τα φύλλα και οι καρποί του φυτού αυτού κατέχουν θεραπευτικές ιδιότητες για κακοήθη έλκη, δερματοπάθειες, εξανθημάτα του δέρματος, μολύνσεις, αποστημάτα, επιληψίες. Εδίδετο ως αντίδοτο, σε περιπτώσεις δηγμάτων, προερχομένων από δηλητηριώδη φίδια.

Η ρίζα της Βρυώνιας θεωρείται ένας πανίσχυρο καθαρτικός παράγοντας.  Σε μικρές ποσότητες, χρησιμοποιείται εσωτερικά για τη θεραπεία παθήσεων του στομάχου και του εντέρου, του πνεύμονα και του ήπατος, για την αρθρίτιδα και για μεταβολικές διαταραχές. Επίσης, για την πρόληψη μολύνσεων.  Επιπλέον, χρησιμοποιείται για την αύξηση της ούρησης για την ανακούφιση από την κατακράτηση υγρών. Σε μεγάλες φαρμακευτικές δόσεις, έχει χρησιμοποιηθεί ως εμετικό, ενώ σε υψηλές δόσεις θεωρείται δηλητηριώδες. Για εξωτερική χρήση, εφαρμόζεται ως ένα rubefacient σε μυϊκές διαταραχές, πόνους στις αρθρώσεις και πλευρίτιδα. Η ρίζα, που μπορεί να φτάνει τα 75 cm μήκος και 75mm πάχος, χρησιμοποιείται νωπή όλες τις εποχές του χρόνου. Επίσης, μπορεί να καλλιεργηθεί το φθινόπωρο και να ξηρανθεί για μετέπειτα χρήση.

Καλλιεργείται το φυτό σε τοπικές καλλιέργειες και σε τι βαθμό

Παλιότερα το καλλιεργούσαν για  φαρμακευτική χρήση. 

Κίνδυνοι

Η B. dioica είναι γενικά τοξική για τους ανθρώπους και θεωρείται μη ασφαλής για οποιαδήποτε χρήση. Εφαρμογή του χυμού της στο δέρμα προκαλεί φλεγμονή με έκζεμα ή έλκη, και κατανάλωση αυτού του χυμού προκαλεί έντονο γαστροεντερικό ερεθισμό, συμπεριλαμβανομένης ναυτίας και εμέτου σε μικρές δόσεις, και άγχος, παράλυση ή και θάνατο σε μεγάλες δόσεις. Όλα τα μέρη του φυτού είναι δηλητηριώδη.

Άλλα τaxa του γένους Byonia με παρόμοιες ιδιότητες και δράσεις

Bryonia alba (S., C. & E. Europe)

Bibliography

Anti-inflammatory and anti-tumor-promoting effects of cucurbitane glycosides from the roots of Bryonia dioica
M Ukiya, T Akihisa, K Yasukawa, H Tokuda… - Journal of natural …, 2002 - ACS Publications
 
Cucurbitacins and their pharmacological effects
M Miro - Phytotherapy research, 1995 - Wiley Online Library