Aronia melanocarpa

Photo gallery

Οικογενεια

Rosaceae, Υποοικογένεια: Amygdaloideae.

Συνωνυμα

Aronia arbutifolia (L.) Pers. var. nigra (Willd.) Seymour, Aronia nigra (Willd.) Koehne, Photinia melanocarpa (Michx.) K.R. Robertson & Phipps. Pyrus arbutifolia (L.) L. f. var. nigra Willd., Pyrus melanocarpa (Michx.) Willd., Sorbus melanocarpa (Michx.) Heynh.

Παραδοσιακη Αγγλικη Ονομασια

Black Chokeberry, Chokeberry. Το όνομα "chokeberry" προέρχεται από τη στυπτικότητα των καρπών, οι οποίοι προκαλούν μία ιδιαίτερη αίσθηση στο στόμα. Το προτιμώμενο κοινό όνομα που χρησιμοποιείται από εκείνους που πωλούν τους καρπούς ή τα προϊόντα που παράγονται από αυτούς, είναι «aronia berry» (ράγα ή μούρο αρώνιας) ή απλά «aronia».

Κοινα ελληνικα ονοματα

Aρώνια η μελανόκαρπη, Αρώνια.

Βοτανικη περιγραφη

Μικρός θάμνος 8- 16 εκ. ύψος; Φύλλα κατ’ εναλλαγήν επί των βλαστών, απλά, 2,5- 7,5 εκ. σε μήκος και 1,9- 5 εκ. σε εύρος. Είναι αντωοειδή σε σχήμα (ωοειδή, αλλά στενότερα στη βάση από ότι στην άκρη), με συμμετρικά δόντια κατά μήκων των περιθωρίων. Οι άνω επιφάνεια τους είναι σκούρα πράσινη και στιλπνή, με σκούρους αδένες στην ανώτερη επιφάνεια του κεντρικού νεύρου. Η κάτω επιφάνεια είναι λιγότερο πράσινη. Και οι δύο επιφάνειες είναι λείες. Οι μίσχοι είναι 0,7 εκ. ή λιγότερο σε μήκος. Τα φύλλα συχνά αναπτύσσονται στα 2/3 την άνω πλευράς του φυτού. Τα φύλλα είναι λαμπερά πράσινα κατά την ανάπτυξή τους και σκουραίνουν με την πρόοδο της εποχής. Τα άνθη έχουν πέντε λευκά πέταλα και πολυάριθμους ρόδινους στήμονες. Σε κάθε ταξιανθία η οποία έχει μήκος 5 εκ., υπάρχουν περίπου 30 άνθη. Οι καρποί έχουν διάμετρο 0,8- 1,3 εκ., λαμπεροί, και όταν ωριμάσουν είναι  μαύροι. Κρέμονται κατά ομάδες από ερυθρούς μίσχους, με λίγους έως 30 καρπούς στην κάθε ταξικαρπία. Ο κάθε καρπός περιέχει 1-5 σπέρματα. Λίγο μετά την ωρίμανση, ζαρώνουν και συρρικνώνονται, και οι περισσότεροι πέφτουν.

Γεωγραφική Εξάπλωση

Η Aronia melanocarpa είναι αυτοφυής στον ανατολικό Καναδά, βορειοανατολικά, κεντρικά βορειοανατολικά, και νοτιοανατολικά των ΗΠΑ.

Υποειδη

Δεν υπάρχουν υποείδη που να περιλαμβάνονται στο συγκεκριμένο είδος.

Taxa που συμπεριλαμβάνονται στο γένος Aronia με παρόμοιες ιδιότητες και δράσεις

Τα δύο είδη αρώνιας, η Aronia arbutifolia (L.) Ell. (κόκκινη, red chokeberry) και η Aroniα melanocarpa (Michx.) Elliot (μελανή, black chokeberry) είναι αρκετά διακριτά μεταξύ τους. Το taxon A. prunifolia (Marsch.) έχει ενδιάμεσα χαρακτηριστικά και οι απόψεις ποικίλουν για το αν μπορεί να θεωρηθεί ξεχωριστό είδος, ποικιλία, ή υβρίδιο μεταξύ των δύο.

Βιότοπος-Πληθυσμοί:

Στα ενδιαιτήματα που απαντάται περιλαμβάνονται αμμώδεις λειμώνες, αμμώδεις λειμώνες με θάμνους, λειμώνες σε λόφους, σε συστάδες θάμνων, σε αμμώδεις σαβάνες, σε αμμώδεις περιοχές κατά μήκος δασωδών περιοχών, σε ξέφωτα ψαμμίτη, σε βραχώδεις απότομες πλαγιές, και τυρφώνες. Σε δασικές περιοχές, οι περιστασιακές πυρκαγιές είναι μάλλον ευεργετικές για τη διατήρηση των ενδιαιτημάτων του είδους αυτού, καθώς με αυτόν τον τρόπο μειώνεται ο ανταγωνισμός από ψηλότερα δέντρα, π.χ. Quercus velutina (black oak). Αποτελεί έναν από τους θάμνους που εισβάλλουν  σε μεσοφιλικούς (μη ξερικούς) αμμώδεις λειμώνες, και μερικές φορές δημιουργούν το δικό τους  «λειμώνα με θάμνους».

Μέρη του φυτού που χρησιμοποιούνται για φαρμακευτική χρήση, συγκομιδή και επεξεργασία

καρποί (ράγες), φύλλα.

Βοτανικές και παραδοσιακές χρήσεις:

Οι καρποί της αρώνιας μπορούν να κονσερβοποιούνται ολόκληροι ή ο χυμός να εξάγεται για την κατασκευή ζελέ, για καραμέλες, πίτες και γέμιση μπισκότων, γιαούρτι, σορμπέ, για να προσδώσει γεύση στο γάλα και για άλλες χρήσεις. Ο χυμός της αρώνιας χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο στη βιομηχανία τροφίμων, καθώς παρέχει φυσικό κόκκινο χρώμα σε προϊόντα με χαμηλή χρωματική σταθερότητα. Εμπορικά, η αρώνια χρησιμοποιείται κυρίως για τον χυμό είτε μόνο της ή σε μείγμα με άλλους χυμούς φρούτων, όπως μήλο ή σταφύλι. Άλλες χρήσεις περιλαμβάνουν παρασκευή χρωστικών τροφίμων, τσαγιού, σιροπιών και τον χρωματισμό διαφόρων παρασκευασμάτων όπως  οι  μαρμελάδες. Στην Ευρώπη, ο χυμός συχνά αναμειγνύεται με χυμό μήλου για να δώσει ερυθρό χρώμα. Στη Ρωσία, οι χυμοί αρώνιας και μήλου συνδυάζονται για την ζύμωση για την παραγωγή κόκκινου κρασιού. Στη Λιθουανία, τα γλυκά κρασιά γίνονται με τη χρήση μόνο χυμού αρώνιας ή αναμεμειγμένα με άλλους χυμούς φρούτων. Μελέτες από την Ουκρανία περιγράφουν την αρώνια ως βελτιωτικό του χρώματος, του επίπεδου ταννίνης και σακχάρου των κρασιών απ’ τα σταφύλια. Η κύρια εμπορική πηγή για το χυμό προέρχεται από τα φρούτα που καλλιεργούνται στην Ευρώπη, αλλά υπάρχουν μικρές εμπορικές καλλιέργειες στην Αϊόβα και στο Όρεγκον. 

Φυτοχημική σύσταση

Οι καρποί είναι γεμάτοι φλαβονοειδή (επικατεχίνη, κερσετίνη), ιχνοστοιχεία και φαινολικές ενώσεις  (παράγωγα καφεϊκού οξέος), και ανθοκυανίνες (γαλακτοζίτης της 3-κυανιδίνης, δελφινιδίνη, μαλβιδίνη, πετουνιδίνη, πελαργονιδίνη και πεονιδίνη). Η περιεκτικότητα σε ανθοκυανίνες είναι από τις υψηλότερες από οποιοδήποτε άλλο γνωστό φυτό (αρκετές φορές υψηλότερη από το χυμό του κράνμπερι). Οι καρποί της αρώνιας είναι πλούσιοι σε προκυανιδίνες (ταννίνες), ανθοκυανίνες και φαινολικά οξέα. Από τους καρπούς απομονώνεται η αμυγδαλίνη, ένας κυανογενετικός γλυκοζίτης, που είναι υπεύθυνος για την οσμή πικραμύγδαλου των φρέσκων φρούτων.

Αν και αρχικά χρησιμοποιήθηκε από τους αυτόχθονες Αμερικανούς ως θεραπεία για το κρυολόγημα, αργότερα χρησιμοποιήθηκε ως καρδιοπροστατευτικό / αντι-υπερτασικό φυσικό φάρμακο στην Ανατολική Ευρώπη και ως φάρμακο κατά των αιμορροΐδων. Σήμερα, διερευνώνται οι επιδράσεις μιας διατροφής πλούσιας σε αρώνια και τα αποτελέσματα παρουσιάζονται παρακάτω.

Φυτοχημική σύσταση: Οι καρποί είναι γεμάτοι φλαβονοειδή (επικατεχίνη, κερσετίνη), ιχνοστοιχεία και φαινολικές ενώσεις  (παράγωγα καφεϊκού οξέος), και ανθοκυανίνες (γαλακτοζίτης της 3-κυανιδίνης, δελφινιδίνη, μαλβιδίνη, πετουνιδίνη, πελαργονιδίνη και πεονιδίνη). Η περιεκτικότητα σε ανθοκυανίνες είναι από τις υψηλότερες από οποιοδήποτε άλλο γνωστό φυτό (αρκετές φορές υψηλότερη από το χυμό του κράνμπερι). Οι καρποί της αρώνιας είναι πλούσιοι σε προκυανιδίνες (ταννίνες), ανθοκυανίνες και φαινολικά οξέα. Από τους καρπούς απομονώνεται η αμυγδαλίνη, ένας κυανογενετικός γλυκοζίτης, που είναι υπεύθυνος για την οσμή πικραμύγδαλου των φρέσκων φρούτων.

Δράση κατά της αθηροσκλήρωσης και των καρδιακών παθήσεων: Οι ανθοκυανίνες και άλλες πολυφαινόλες από την αρώνια μπορούν δυνητικά να χρησιμοποιηθούν για την καταπολέμηση του οξειδωτικού στρες με σκοπό την πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων. Τα αντιοξειδωτικά είναι χρήσιμα στην προστασία της ενδοθηλιακής λειτουργίας, την προαγωγή της αγγειοχάλασης και τη βελτίωση της συσσωμάτωσης αιμοπεταλίων. Η χρήση μετρίων δόσεων των στατινών σε συνδυασμό με φυσικά αντιοξειδωτικά μπορεί να αντιπροσωπεύει μία εναλλακτική θεραπευτική προσέγγιση.

Αντικαρκινική δράση: Μελέτες σε πειραματόζωα απέδειξαν ότι οι ανθοκυανίνες της αρώνιας μπορούν να επηρεάσουν την γενοτοξική δράση και να ενεργήσουν ως αντιμεταλλαξιγόνα.

Νευροπροστατευτική δράση: Τα εκχυλίσματα που είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, όπως εκείνα της αρώνιας, φαίνεται πως είναι αποτελεσματικά στην αντιστροφή πιθανών ανεπαρκειών που σχετίζεται με την ηλικία και αφορούν νευρωνικές και συμπεριφορικές παραμέτρους..

Δράση για την οθφαλμική υγεία:  Φαρμακευτικά αφεψήματα από τους καρπούς και τα φύλλα έχουν χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσουν ανθρώπους να διατηρήσουν οπτική τους οξύτητα. Κατά συνέπεια, γι’ αυτό το σκοπό συνιστάται μια διατροφή πλούσια σε καρπούς αρώνιας.

Δράση κατά του διαβήτη: Η κατανάλωση μιας δίαιτας χαμηλής σε λιπαρά και πλούσιας σε αντιοξειδωτικά μειώνει τον κίνδυνο παχυσαρκίας και αντίστασης στην ινσουλίνη. Τα αντιοξειδωτικά προστατεύουν τα παγκρεατικά βήτα-κύτταρα από το οξειδωτικό στρες που προκαλείται από τη γλυκόζη. Μερικές μελέτες δείχνουν ότι οι ανθοκυανίνες διεγείρουν την έκκριση ινσουλίνης. Το χλωρογενικό οξύ (που υπάρχει στους καρπούς της αρώνιας) επιβραδύνει την απορρόφηση των υδατανθράκων με την αναστολή της εντερικής μεταφοράς της γλυκόζης. Η τακτική πρόσληψη χλωρογενικού οξέος μπορεί να συμβάλλει στην αποτροπή ή την καθυστέρηση της έναρξης του διαβήτη.

Δράση κατά των πεπτικών προβλημάτων: Σύμφωνα με την παραδοσιακή ιατρική, τόσο η διάρροια όσο και η δυσκοιλιότητα μπορούν να αντιμετωπιστούν με την κατανάλωση καρπών (μύρτιλλα, βατόμουρα, και αρώνια). Σύγχρονες μελέτες επιβεβαιώνουν ότι οι περιεχόμενες ταννίνες βοηθούν στη μείωση φλεγμονών του πεπτικού σωλήνα.

Αντιφλεγμονώδης δράση: Τα αποτελέσματα από πολλές μελέτες δείχνουν την αντι-φλεγμονώδη ιδιότητα των ανθοκυανινών. Προτείνεται οι ασθενείς που πάσχουν από αρθρίτιδα και πόνους που σχετίζονται με το έντερο να ακολουθούν μία δίαιτα που να περιλαμβάνει την κατανάλωση καρπών  πλούσιων σε ανθοκυανίνες .

Καλλιεργείται το φυτό σε τοπικές καλλιέργειες και σε τι βαθμό

Λεπτομέρειες Καλλιέργειας: Προτιμά ένα υγρό έδαφος με τύρφη σε πλήρη ήλιο ή τη μερική σκιά. Επιβιώνει στα περισσότερα εδάφη, αλλά δεν αντέχει σε ελαφρό ασβεστόλιθο. Είναι η πιο ανθεκτική σε ξηρά εδάφη σε σχέση με τα άλλα μέλη αυτού του γένους. Τα φυτά είναι ανθεκτικά στους περίπου -25 ° C.

Υπάρχει τουλάχιστον μία ποικιλία που αναπτύχθηκε για τη βελτίωση του καρπού της. Η ποικιλία «Nero» έχει καρπούς με μέγεθος διπλάσιο από τον καρπό του είδους, με περιεκτικότητα σε βιταμίνη C από 15 έως 30 mg (ανά 100g). Ο καρπός αναπτύσσεται σε συστάδες περίπου των 15, είναι πιο γευστικός και η απόδοση του είναι περίπου διπλάσια από εκείνη των άγριων μορφών. Άλλες ποικιλίες που αναπτύχθηκαν κυρίως για τη διακοσμητική τους αξία περιλαμβάνουν την «Viking» με πολύ μεγάλους καρπούς και την «Aron» με πολλούς και μεγάλους καρπούς. Οι A. melanocarpa var. elata Rehd. και  A. melanocarpa var. grandifolia (Lindl.)Schneid είναι πιο ανθεκτικέςαπό ό, τι το τυπικό είδος που φέρει μεγαλύτερα άνθη και καρπούς. Το γένος αυτό είναι στενά συνδεδεμένο με τα είδη του γένους Sorbus. Τα φυτά του γένους είναι ιδιαίτερα ανθεκτικά στον μύκητα του μελιού.

Πολλαπλασιασμός: Τα σπέρματα είναι  καλύτερα να σπαρθούν αφού ωριμάσουν σε γλάστρες σε εξωτερικό χώρο ή σε ένα «κρύο πλαίσιο» (προστατευτικό κάλυμμα).

Σπέρματα που έχουν διαβρεχτεί αποθηκεύονται κατά τη νύχτα και έπειτα ακολουθεί ψυχρή διαστρωμάτωση για 3 μήνες σε θερμοκρασία 2°C. Τα σπέρματα σε διάρκεια 1- 3 μηνών βλαστάνουν, σε θερμοκρασία 15°C. Όταν μεγαλώσουν αρκετά τα νεαρά φυτά πρέπει να μεταφερθούν σε ατομικά δοχεία και να συνεχίσουν την ανάπτυξή τους σε ένα «κρύο πλαίσιο» κατά τον πρώτο χειμώνα. Αργά την άνοιξη μπορούν να μεταφερθούν έξω. Μπορούν να φυτευτούν ξυλώδη «ημι-ώριμα» μοσχεύματα από τον Ιούλιο έως τον Αύγουστο σε πλαίσια. Οι παραφυάδες πρέπει να αποχωρίζονται όταν το φυτό βρίσκεται σε διάπαυση – λήθαργο. Πολύ εύκολα μπορούν να φυτευτούν κατ 'ευθείαν στις μόνιμες θέσεις τους.

Χρήση ως βότανο στην τοπική αγορά

Κίνδυνοι

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία στη βιβλιογραφία σχετικά με τυχόν ανεπιθύμητες και τοξικές επιδράσεις των καρπών της Aronia melanocarpa, του χυμού και των εκχυλισμάτων. Η παρουσία αμυγδαλίνης εγείρει ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια της κατανάλωσης πολύ υψηλών ποσότητων ωμών καρπών.

Bibliography

[HTML] Antimutagenic activity of anthocyanins isolated from< i> Aronia melanocarpa</i> fruits
K Ga̧siorowski, K Szyba, B Brokos, J Oszmiański - Cancer letters, 1997 - Elsevier
 
Current knowledge of Aronia melanocarpa as a medicinal plant.
SV Valcheva-Kuzmanova, A Belcheva - Folia medica, 2005 - europepmc.org
 
Aronia plants: a review of traditional use, biological activities, and perspectives for modern medicine
A Kokotkiewicz, Z Jaremicz… - Journal of medicinal …, 2010 - online.liebertpub.com
 
 
The clinical effectiveness of chokeberry: a systematic review
C Chrubasik, G Li, S Chrubasik - Phytotherapy Research, 2010 - Wiley Online Library
 
 
Berries: improving human health and healthy aging, and promoting quality life—A review
O Paredes-López, ML Cervantes-Ceja… - Plant foods for human …, 2010 - Springer
 
[PDF] Studies on antioxidant properties of polyphenol-rich extract from berries of Aronia melanocarpa in blood platelets
B Olas, B Wachowicz, P Nowak… - Acta physiologica …, 2008 - jpp.krakow.pl