Arctium lappa

Photo gallery

Οικογενεια

Astreraceae

Συνωνυμα

Arctium majus Bernh., nom. illeg., Arctium vulgare (Hill) Druce, Lappa glabra Lam., nom. illeg., Lappa major Gaertn., nom. illeg., Lappa officinalis All., nom. illeg., Lappa vulgaris Hill, nom. nov., Arctium chaorum Klokov

Παραδοσιακη Αγγλικη Ονομασια

greater burdock, gobō, edible burdock, lappa, or beggar's buttons

Κοινα ελληνικα ονοματα

Άρκτιο το αρπακτικό, Λάππα ή κολλιτσίδα ή πλατανομαντηλίδα ή αρκουδοβότανο

Βοτανικη περιγραφη

Φυτό 90-150 cm. Βλαστοί, μίσχοι και ποδίσκοι χνουδωτά έως σχεδόν λεία. Κάθε βασικός κλάδος της ταξιανθίας κορυμβώδης. Φύλλα βάσης μέχρι 50 cm, πλατιά ωοειδή, καρδιοειδή, συνήθως αμβλεία. ποδίσκοι στέρεοι. Μίσχοι 3-10 cm. Περίβλημα ταξιανθίας 20-25 x 35-42 mm στην καρποφορία, σφαιρικό ως μπουμπούκι, ημισφαιρικό και ευρέως ανοικτό πάνω στην καρποφορία, λαμπερό χρυσοπράσινο, λείο ή σχεδόν λείο. Άνθίδια, περίπου ίσου μήκους  με τα βράκτια του κεφαλίου. Αχαίνια 6-7 mm. Πάππος 1, 3-5 mm. 2n = 36.

Γεωγραφική Εξάπλωση

Σχεδόν σε όλη την Ευρώπη εκτός από τις βόρειες χώρες. Σε όλες τις χώρες εκτός Az Cr Fa Is Lu Sb Si.

Υποειδη

Arctium lappa subsp. platylepis (Boiss. & Balansa) Arènes με εξάπλωση στο Azerbaijan, Georgia, Russia, Asiatic Turkey.

Βιότοπος-Πληθυσμοί:

Ευδοκιμεί σε γεωργικές και χερσαίες περιοχές (λιβάδια, κήπους και δενδρώνες, περιθώρια δρόμων και καταπατημένων περιοχών, συχνά διαταραγμένων και  νέο-ανοιγμένων περιοχών), κυρίως σε υγρές τοποθεσίες: στις παρυφές δασών και δασικών εκτάσεων, σε όχθες ποταμών και χειμάρρων, σε άκρες δρόμων και σε κοιλότητες χωραφιών στα χωριά, σε αυλάκια ποτίσματος και κανάλια. Φύεται σε υψόμετρα από 600-1000 μ. περίπου. Οι πληθυσμοί του είναι από μικροί μέχρι μέτριοι.

Στην περιοχή μελέτης απαντάται στην Αχαΐα, Ηλεία, Αιτωλοακαρνανία και σε μικρούς πληθυσμούς στα νησιά του Ιονίου 

Στην Ελλάδα απαντούν άλλα 3 είδη: Arctium minus (Hill) Bernh. Α. tomentosum Miller, Arctium nemorosum Lej.

Μέρη του φυτού που χρησιμοποιούνται για φαρμακευτική χρήση, συγκομιδή και επεξεργασία

Φύλλα, Ρίζες, Σπόροι, Βλαστοί

Βοτανικές και παραδοσιακές χρήσεις:

Ο χυμός του φυτού, όταν χρησιμοποιείται μέσω τριβής στην κεφαλή λέγεται ότι έχει μια διεγερτική δράση κατά της φαλάκρας.

Φυτοχημική σύσταση

Η ρίζα του Arctium περιέχει πολυσακχαρίτες (μέχρι 70% της ξηρής μάζας, κυρίως ινουλίνη), λιπαρά οξέα (0,4-0,8%), πολλά τριτερπένια (οξέα, εστέρες, αλκοόλες), λιγνάνες (κυρίως αρκτίνη), φαινολικά οξέα, φλαβονοειδή και ταννίνες (μέχρι 3,65% στή νωπή ρίζα) και μικρό ποσοστό αιθέριου ελαίου (έως 0,18%). Τα φύλλα περιέχουν σεσκιτερπένια (κυρίως στο αιθέριο έλαιο), ελεύθερες τερπενικές αλκοόλες και εστέρες, στερόλες, λιπαρά οξέα (κυρίως κορεσμένα), φαινολικά οξέα, ασκορβικό οξύ και τανίνες, ενώ οι σπόροι είναι πλούσιοι σε λιπαρά οξέα, λιγνάνες (συμπεριλαμβανομένων αρκτίνης) και ντοκοστερόλης.

Το Άρκτιο είναι ένα από τα σπουδαιότερα βότανα αποτοξίνωσης και στην Κινέζικη αλλά και στη Δυτική βοτανολογία. Η αποξηραμένη ρίζα φυτού ηλικίας ενός έτους είναι το επίσημα φαρμακευτικό βότανο, αλλά μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν τα φύλλα και οι καρποί Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία παθήσεων που προκαλούνται από την «υπερφόρτωση» του οργανισμού με τοξίνες, όπως του λαιμό και άλλες λοιμώξεις, εξανθήματα και άλλα δερματικά προβλήματα. Η ρίζα πιστεύεται ότι είναι ιδιαίτερα καλή στην εξάλειψη των βαρέων μετάλλων από το σώμα. Το φυτό αποτελεί μέρος μιας συνταγής της βορείου Αμερικής που ονομάζεται essiac, μια δημοφιλής θεραπεία για τον καρκίνο. Η αποτελεσματικότητά του δεν έχει ποτέ αποδειχθεί αξιόπιστα ή διαψευσθεί δεδομένου ότι δεν έχουν διεξαχθεί μελέτες ελέγχου. Τα άλλα βότανα που περιλαμβάνονται στη συνταγή είναι Rumex acetosella, Ulmus rubra and Rheum palmatum.

 Το φυτό είναι αντιβακτηριακό, αντιμυκητιακό, αντιστομαχικό. Έχει καταπραϋντικές, κολλήδεις ιδιότητες και λέγεται ότι είναι μία από τις πιο σίγουρες θεραπείες για πολλούς τύπους ασθενειών του δέρματος, εγκαύματα, μώλωπες κλπ. Χρησιμοποιείται στη θεραπεία του έρπη, του εκζέματος, της ακμής, των λειχηνών, κατά δαγκωμάτων κλπ. Το φυτό μπορεί να ληφθεί εσωτερικά ως έγχυμα, ή να χρησιμοποιηθεί εξωτερικά σαν έκπλυση. Χρησιμοποιήστε το με προσοχή. Οι ρίζες ηλικίας ενός έτους φυτού συλλέγονται στα μέσα του καλοκαιριού και αποξηραίνονται. Πρόκειται για εναλλακτικό, καθαρτικό, καθαριστικό αίματος, χολαγωγό, εφιδρωτικό, διουρητικό.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA), αναγνωρίζοντας τη μακροχρόνια χρήση της ρίζας Arctium, επιτρέπει τη χρήση του ως παραδοσιακό φάρμακο φυτικής προέλευσης με στόχο 1) την αύξηση της ποσότητας των ούρων για την επίτευξη του αδειάσματος της ουροποιητικού συστήματος, ως ανοσοενισχυτικό σε μικρές λοιμώξεις ουροποιητικού συστήματος, 2) σε προσωρινή απώλεια της όρεξης, και 3) στη θεραπεία της σμηγματορροϊκές δερματικές παθήσεις.

Το σπέρμα είναι αντιφλογιστικό, καθαρκτικό, εφιδρωτικό και  διουρητικό. Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι οι καρποίι οδηγούν σε χαμηλότερα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Το σπέρμα συλλέγεται το καλοκαίρι και ξηραίνεται για μετέπειτα χρήση. Το θρυμματισμένο σπέρμα τοποθετείται ως κατάπλασμα σε μώλωπες. Τα φύλλα επίσης χρησιμοποιούνται σαν κατάπλασμα σε έλκη εγκαύματα και πληγές.

Καταπλάσματα φύλλων έχουν χρησιμοποιηθεί για τραυματισμούς, ενώ εγχύματα χρησιμοποιούνται για το έλκος στομάχου και γαστρίτιδα. Τοπικώς χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ασθενειών του δέρματος, κατά τσιμπημάτων εντόμων, κνησμό και γρατσουνιές. Τα φύλλα μπορεί να βοηθήσει στη θεραπεία μωλώπων, όγκων και  οιδημάτων.

Κίνδυνοι

Πρέπει να δίνεται προσοχή, εάν κατά τη συγκομιδή των σπόρων, σε οποιαδήποτε ποσότητα, από μικροσκοπικές τρίχες των σπόρων μπορεί να γίνει εισπνοή τους και αυτά είναι τοξικά. Μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις. Αντενδείκνυται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.