Anchusa officinalis subsp. officinalis

Photo gallery

Οικογενεια

Boraginaceae

Συνωνυμα

Anchusa angustifolia L., Anchusa officinalis subsp. angustifolia (L.) Bjelcić, Anchusa arvalis Rchb., Anchusa microcalyx Vis., Anchusa osmanica Velen.

Παραδοσιακη Αγγλικη Ονομασια

alkanet, bugloss, common bugloss

Κοινα ελληνικα ονοματα

Άγχουσα η φαρμακευτική, άγχουσα, βοϊδόγλωσσα, σκυλόγλωσσα, αλκάνη, λύκοψις.

Βοτανικη περιγραφη

Πολυετές, σπάνια διετές, με σκληρές ομοιόμορφες ή σύνθετες τρίχες, βλαστοί 20-80(-170) cm, όρθιος. Φύλλα 50-120 Χ 10-20 mm. Κυματώδης ταξιανθία πολλαπλή, πυκνή∙ μίσχος πολύ κοντός, έως 5 mm στην καρποφορία, βράκτια ίσα ή κοντύτερα από τον κάλυκα. Κάλυκας 5-7 mm, έως 10 mm καρποφορία, διαιρούμενος έως τη μέση ή σχεδόν ως τη βάση σε λογχοειδείς, οξείς λοβούς. Η στεφάνη είναι βιολετί ή κοκκινωπή, σπάνια λευκή ή κίτρινη με σωλήνα 5-7 mm, ίσος ή έως  1½ φορά το μήκος του κάλυκα της στεφάνη 7-15 mm σε διάμετρο; Οι στήμονες φτάνουν στο ανώτερο μισό του σωλήνα της στεφάνης φτάνοντας ή επικαλύπτουν μερικώς τα λέπια. Καρπίδια περίπου 2Χ4 χιλ, αμβλέως ωοειδή. 2n = 16 ± 0-2B.

Γεωγραφική Εξάπλωση

Al Au Bl Bu Co Cz Da GaGe Gr He Ho Hu It Ju *No Po RmRs (*N, B, C, W, E) Su Tu [*Be *Fe]. Εντοπίζεται σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, όμως απουσιάζει από τις βορειότερες περιοχές, από πολλές περιοχές της Δύσης και από ορισμένα μέρη της Μεσογείου

Στη χώρα μας είναι αυτοφυές με εξάπλωση στην Ηπειρωτική Ελλάδα, Ζάκυνθο, Κεφαλλονιά και νησιά του Βορείου Αιγαίου.

Στην περιοχή μελέτης απαντάται στην Αιτωλοακαρνανία, Αχαϊα, Ηλεία, Κεφαλλονιά και Ζάκυνθο.

Υποειδη

Anchusa officinalis L. subsp. officinalis (Ευρώπη, Τουρκία, Ρωσία), Anchusa officinalis L. subsp. intacta (Griseb.) Selvi&Bigazzi (AE, Bu, Gr, Tu).

Βιότοπος-Πληθυσμοί:

Απαντάται ως αυτοφυές και σε λίγες τοποθεσίες αραιά-αραιά (διασκορπιζόμενο) στην Ελλάδα σε κάθε τύπο εδάφους, σε υγρά και ξηρά περιβάλλοντα, σε λιβάδια, σε λόφους με φρύγανα και σε άκρες δρόμων. Επίσης απαντάται σε καλλιεργούμενα χωράφια, σε τοποθεσίες με σκουπίδια και μπάζα, σε πάρκα και κήπους. Το συναντάμε κατά μεμονωμένα άτομα ή και σε μικρές ομάδες. Στην  περιοχή μελέτης φύεται σε υψόμετρα από 0-2000μ. περίπου

Αντιπροσωπεύεται από πολύ μικρούς πληθυσμούς. 

Μέρη του φυτού που χρησιμοποιούνται για φαρμακευτική χρήση, συγκομιδή και επεξεργασία

ανθοφόροι βλαστοί, ρίζες, φύλλα.

Βοτανικές και παραδοσιακές χρήσεις:

Μια κόκκινη βαφή παραλαμβάνεται από τις ρίζες του φυτού. Τα τρυφερά νεαρά φύλλα είναι πηγή πλούσια σε βιταμίνη C και καταναλώνονται είτε ωμά σε σαλάτες είτε μαγειρευμένα όπως το σπανάκι.

Φυτοχημική σύσταση

Στο ανθοφόρο φυτό έχουν εντοπιστεί σιλικικό οξύ, αλκαλοειδή (συμπεριλαμβανομένων ορισμένων τοξικών αλκαλοειδών της πυρρολιζιδίνης), βλέννα, τριτερπενοειδείς σαπωνίνες και ανθοκυανίνες.

Οι ανθοφόροι βλαστοί, καθώς και οι ρίζες και τα άνθη, χρησιμοποιούνται στην θεραπευτική ως μαλακτικά και αποχρεμπτικά. Η άγχουσα, λοιπόν, χρησιμοποιείται στην φυτοθεραπευτική για τη θεραπεία του βήχα, της βρογχίτιδας και άλλων λοιμώξεων του στήθους και του λάρυγγα. Επιπλέον, χρησιμοποιείται ευρέως στην τοπική θεραπεία πληγών, εκχυμώσεων και κιρσών. Ομοιοπαθητικό φάρμακο που παρασκευάζεται από το φυτό αυτό χρησιμεύει στη θεραπεία του έλκους του στομάχου και του δωδεκαδάχτυλου. Αφέψημα από τις ρίζες της Anchusa officinalis πιστεύεται ότι «καθαρίζει» το αίμα, ενώ επίσης χρησιμεύει ως διουρητικό και ως εφιδρωτικό.

Κίνδυνοι

Ερεθισμός του δέρματος. Λόγω της παρουσίας αλκαλοειδών πυρρολιζιδίνης, η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων για μεγάλα χρονικά διαστήματα πρέπει να αποφεύγεται, μιας και τα συγκεκριμένα αλκαλοειδή προκαλούν τοξικότητα και καρκίνο του ήπατος. Δε συνίσταται η χρήση σε παιδιά, εγκυμονούσες, θηλάζουσες γυναίκες και ανθρώπους με ηπατικά προβλήματα.

Bibliography